logo de la Asociación Republicana Irunesa 'Nicolás Guerendiain'

2. Artikulua.-
Hona hemen elkartearen helburuak: BALIO ERREPUBLIKARREN DEFENTSA ETA OROIMEN HISTORIKOAREN BERRESKURAPENA

Jarrai iezaguzu...Logo de facebookLogo de youtubeLogo de twiter

Bilatu:

Maisuen Errepublika

Irakaskuntzako Erakunde Librea

   Dokumental honetan pertsona desberdinek kontatzen dute nolakoa zen Errepublika garaiko irakaskuntza. Zer nolako aldaketak egin ziren Irakaskuntza Erakunde Librearen filosofian oinarritutako heziketa lortzeko. Arrazionalismoa, zientziaren eta arrazoiaren gaineko fedea, laikotasuna. Misio pedagogikoak eta intelektual, zinemagile, antzerki munduko jende eta abarren ahaleginak estatuko herri guztietara kultura eramateko. Kontatzen du, era berean, nola izan zen dena suntsitua Francok estatu kolpea eman ondoren. Maisuak garbitzea, fusilamenduak, errepresaliak, liburuen erretzea, etab.

Irakaskuntzako Erakunde Librea (ILE) Francisco Giner de los Rios-ek 1876an sortu zuen lehen eta bigarren hezkuntzako ikastetxe bat izan zen. Espainia eta Europako historian, berrikuntza pedagogikoaren joerak ulertzeko ezinbesteko erreferentzietako bat da ikastetxe hau. Bere ideiak eta praktikak, munduko beste lekuetan izan ziren antzeko mugimenduekin batera joan ziren (Ingalaterran, Frantzian, Alemanian,...), haiekin harremanetan baitzeuden.

ILE erakundeak ez zuen bide erraza eduki gure herrialdean. Irakaskuntza (lehen hezkuntzatik hasi eta unibertsitatera arte), kutsu integristako Elizak eta gutxiengo inmobilista eta kazikeek kontrolatua neurri handi batean, lehen hezkuntzako miseriarekin itzaltzen zihoan (XIX. mendearen bigarren erdialdean, lehen hezkuntza derrigorrezkoa zelarik, eskolatu gabeko haur gehiago zegoen eskolatuta baino) edo bigarren hezkuntza eta unibertsitatearen egoera eskasarekin, formulismo eskolastikoan okupatuago baitzeuden gogoetan eta ikerkuntzan baino. Esaten dugunaren adibide izan daiteke ondorengoa: Espainia eta Europa osoko egunkari fundamentalistetan Charles Darwin karikaturizatzen zen bitartean, ILEk ohorezko irakasle izendatu zuen.

ILE erakundearen sortzaile eta bultzatzaile etengabea izan zen, esan bezala, Francisco Giner de los Ríos, zeinari geroago Bartolomé Cossío elkartu zitzaion. Biak buru-belarri aritu ziren hezkuntza berritzeko lanean Erakundearen esperientziaz baliatuz. Erakundearen lana 1876tik hasi eta gerra zibilera arte (1936-1939) luzatu zen, eta azken garaietan irakasleen eta jarraitzaile kopuru handi baten erbesteratzea eragin zuen Espainia frankistak.

XX. mendeko berrogei eta berrogeita hamargarren urteetako Ikerketa Zientifikoen Goi Kontseiluak egindako argitalpenen artxiboak ikustea izugarria da, alegia, zer nolako amorruarekin, nahikoa zientifikoa hala ere, idazten zuten erakundearen mugimenduaren aurka diktadurako urte ilun haietako pertsonaia ospetsuek. ILE erakundea "giro judu-masoi eta komunista" barnean kokatzen zuten.

Harrigarriena da gure herrialdean oraindik badirela sektore batzuk amorru hori gordetzen dutenak eta aldian behin oraindik ere panfleto sektario batzuk argitaratzen dituztenak pentsamendu bat iraintzen saiatuz, hainbeste lorpen zor zaion pentsamendu bat: koedukazioa (sexu bereizketarik gabea), irakaskuntza osoa (zientifikoa, naturala, teknologikoa eta humanistikoa), prestakuntza orokorra eta bateratua (lehen eta bigarren hezkuntzaren batasun pedagogikoa), edukiak ikasteari garrantzia ematea memoria mekaniko hutsaren aurka, kirola eta naturarekiko harremanak sartzea eta ibilaldi kulturalak. Noski, agian amorru horren klabeetako bat izan liteke Giner-ek beti defenditu izan zuela laikotasuna irakaskuntzan, sinismen erlijiosoei zioen errespetu sakonetik haratago. ILE erakundeari buruzko argibide gehiago.

Espainiar Errepublikako Konstituzioaren (1931) 48. artikulua.

Kultura zerbitzua eskaintzea Estatuaren oinarrizko atribuzioa da eta eskola bateratuaren sistemaren bidez elkartutako hezkuntza erakundeen bitartez emango du.
Lehen hezkuntza doanekoa eta derrigorrezkoa izango da.
Irakaskuntza ofizialeko maisuak, irakasleak eta katedradunak, funtzionario publikoak dira. Katedra askatasuna aitortuta eta bermatuta dago.
Errepublikak arautuko du ekonomikoki beharrean dauden espainiarrak irakaskuntzako maila guztietara hel daitezen, horrela, trebezia eta bokazioak bakarrik baldintzatuta egon dadin.
Irakaskuntza, laikoa izango da, eta lana bilakatuko da bere jarduera metodologikoaren ardatz, eta giza elkartasunaren idealetan inspiratuko da.
Elizei eskubidea aitortzen zaie, Estatuaren ikuskaritzari lotuta, beren doktrina propioak beren establezimendu propioetan erakusteko.

Beste loturak erlazionatuak:

 

Leandro Agirretxe, 1, 4 Lokala
Irungo Palmera-Montero Gizarte-etxean - 20304 Irun
Tel: 669 075 423